Πειραιάς(Ένα Σεργιάνι, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2008) - Αθήνα(Μνήμες & Κτίρια, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2004), ΚΑΤΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ένας πολύ καλός τρόπος να γνωρίσει κάποιος μια πόλη ή μια χώρα γενικότερα, είναι να ψάξει την ιστορία των κτιρίων της, εννοείται φυσικά όχι όλων, άλλα εκείνων που παρουσιάζουν ένα ενδιαφέρον πολύπλευρο. Εκτός όμως από τα επιβλητικά κτίρια ή εκείνα που η ιστορία τους είναι πασίγνωστη, υπάρχουν, σε κάθε πόλη σχεδόν, και εκείνα τα οποία είναι "σιωπηρά", στέκουν χωρίς πολλά φώτα να πέφτουν πάνω τους, άλλα εάν μπορούσαν να μιλήσουν θα είχαν να διηγηθούν απίστευτα συγκλονιστικές ιστορίες, ή ακόμα να γίνουν πολύτιμοι μάρτυρες γεγονότων που επηρέασαν ολόκληρους λαούς, εκβάσεις πολέμων, ή μετέτρεψαν απλούς ανθρώπους σε ιστορικά πρόσωπα. Λίγο έως πολύ τα κτίρια αυτά στέκουν σχεδόν σε κάθε πόλη, αλλά κυρίως τα συναντάμε στις μεγάλες και στις ιστορικές πόλεις ολοκλήρου του κόσμου, απλά γιατί αυτές επισκεπτόμαστε περισσότερο. Η ΚΑΤΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ με το φακό της φωτογραφικής μηχανής της, μας παρουσιάζει στα δύο λευκώματά της, υπέροχα κτίρια από την Αθήνα και τον Πειραιά, άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο γνωστά.

Πρόκειται στην ουσία για μια σχετικά μικρή, θα έλεγα, συλλογή από σημαντικά οπωσδήποτε κτίρια, τόσο από αρχιτεκτονικής άποψης, όσο και από ιστορικής-κοινωνικής. Η συγγραφέας και ερευνήτρια συνάμα, έχει κάνει μια καταπληκτική δουλειά συγκεντρώνοντας σημαντικά στοιχεία για τα περισσότερα από τα κτίρια που μας παρουσιάζει, ενώ η επιλογή της ασπρόμαυρης φωτογραφίας δίνει μια νοσταλγική αισθητική στο τελικό αποτέλεσμα. Φυσικά είναι δύσκολο σε κάθε αντίστοιχη προσπάθεια να μην υπάρχουν ελλείψεις και κενά στην επιλογή και την παρουσίαση, όμως αυτό καθόλου δε μειώνει την προσπάθεια της Κάτιας Μητροπούλου, η οποία ερεύνησε σε βάθος την ιστορικότητα κάποιων σπουδαίων κατασκευών, όπως και η ίδια γράφει στα προλογικά σημειώματα, για να προσφέρει στους αναγνώστες της ένα σημείο αναφοράς για επιπλέον αναζητήσεις ή ακόμα και για την επανεκτίμηση ιστορικών χτισμάτων που τυχαίνει να περνάμε από μπροστά τους ή ακόμη να βρισκόμαστε μέσα σε αυτά, άλλα να μη γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο. Θα ήταν πολύ κουραστικό να αναφέρω παραδείγματα τέτοιων κτιρίων. Θα αναφέρω ενδεικτικά μόνο δύο από κάθε συλλογή που θεωρώ και σημαντικά από πολλές απόψεις.

Από το "σεργιάνι" στον Πειραιά εντύπωση σίγουρα θα σας κάνει το ιστορικό ρολόι-κοσμημα της παράλιας, το οποίο εδώ και χρόνια δεν υπάρχει, αφού κατεδαφίστηκε από τον δοτό δήμαρχο της χούντας Σκυλίτση, χωρίς να διευκρινιστεί η αιτία της κατεδάφισης και ενώ ήταν το σήμα κατατεθέν όλου του Πειραιά. Επίσης εντύπωση προκαλεί και το εντυπωσιακό ξενοδοχείο "Άκταιον" στο Φάληρο, το οποίο δυστυχώς ούτε αυτό υπάρχει και για να είμαι ειλικρινής αγνοούσα πλήρως την ύπαρξή του. Από την Αθήνα ενδεικτικά θα αναφέρω δύο κτίρια που πολλοί κάτοικοι και επισκέπτες της πόλης έχουν δεί αρκετές φόρες άλλα λίγοι γνωρίζουν την ιστορία τους. Αρχικά το μουσουλμανικό ιεροδιδασκαλείο η "Μεντρεσές", το οποίο βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την πλαϊνή είσοδο των "Αέρηδων" στη Πλάκα. Εκεί βρίσκεται μια μεγάλη ξύλινη πόρτα στηριγμένη σε ένα πέτρινο περιστύλιο. Σίγουρα έχετε περάσει από εκεί. Ιδρύθηκε το 1721 και το βασικό κτίριο κατεδαφίστηκε το 1898. Επίσης το Ξενοδοχείο "Βύρων", στην καρδιά της Αθήνας, στην οδό Αιόλου38, γωνία με την πλατεία της Αγίας Ειρήνης, με ιστορία περίπου δύο αιώνων, παραμένει εδώ και χρονιά στην αφάνεια Αυτά είναι κάποια από τα κτίρια που παρουσιάζει η ΚΑΤΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ σε αυτές τις εξαιρετικές συλλογές

Επειδή η Αθήνα και ο Πειραιάς είναι η νότια πύλη των Βαλκανίων, ανέκαθεν αποτελούσαν σημείο αναφοράς για όλους τους Βαλκάνιους. Μέσα από τα κτίρια γνωρίζουμε καλύτερα την ιστορία του τόπου και σίγουρα παίρνουμε αφορμές για να διευρύνουμε τους ορίζοντες μας και να έχουμε μια πληρέστερη εικόνα της ιστορικής συνέχειας της εκάστοτε πόλης. Τα κτίρια είναι η ζωντανή ιστορία, και στα Βαλκάνια, από τον Πειραιά έως το κάστρο του Νόβι Σαντ και την πέτρινη γέφυρα του Μόσταρ έχουν πολλά να μας πουν. Καλή ανάγνωση.